Las bebidas elaboradas con maíz: su presencia en la cotidianidad de los mexicanos


 Voces Universitarias | Por Elena Gamarra*

La riqueza cultural y gastronómica de nuestro país se manifiesta con la diversidad y aprovechamiento de los recursos naturales, técnicas culinarias , platillos y bebidas que le dan continuidad a nuestra presencia histórica. No es de extrañar entonces, que la presencia del maíz como sustento de los mexicanos, permanezca viva desde tiempos antiguos en la cotidianidad de los pueblos originarios y de la orbe nacional. Es mucho mas que un cultivo ordinario, manifiesta quienes somos y cómo ha sido nuestro paso y evolución a través de los años.

Las bebidas elaboradas a partir del maíz son varias y estas dependen del tipo de maíz, si se encuentra seco o fresco, si es parte de alguna festividad, ritual o pertenece a la cotidianidad, si es influenciada por cierto tipo de clima para su preservación, si se deben servír frías o calientes, si se adicionan otros ingredientes para complementarla, vaya son muchas variables que intervienen en la diversidad de bebidas hechas con maíz. Todos estos elementos, hacen que sea complicado contar con un inventario exacto sobre las bebidas existentes en México, se tiene un aproximado de 60 bebidas tradicionales. Algunos expertos han considerado , generar una división que permita cuantificar las bebidas a partir de su conservación en bebidas fermentadas y no fermentadas, algunos especialistas las catalogan por regiones, por ingredientes o por condiciones de uso ceremonial o ritual, festivo y cotidianas.

Para contextualizar , cuales son estas bebidas , me centrare en la propuesta de la clasificación de bebidas fermentadas y no fermentadas. Iniciare entonces con las bebidas de maíz fermentadas: en esta clasificación tenemos los atoles agrios, muy consumidos en la península de Yucatan, también en Puebla, Chiapas, Tlaxcala, y Oaxaca; el valor de esta bebida fermentada se centra en la gran cantidad de probióticos que contiene y que hace que sea un super alimento que ayude a la salud digestiva, este atole tiene un carácter social ritual y cotidiano.

El tejuino, es una bebida de maíz fermentado típica de la zona de Nayarit, Jalisco, Colima y se ha extendido hasta las costas de Mazatlán en donde ha sido una bebida de preferencia, su sabor es característico y agradable para los días calurosos, y resulta una fuente increíble de probióticos, minerales como magnesio, calcio, fósforo y potasio, bajo contenido graso y aminoácidos esenciales como lisina y triptofano.

El pozol, es una bebida tradicional de los estados de Tabasco y Chiapas, que se elabora con la masa de maíz nixtamalizado y ligeramente fermentada que se mezcla con cacao molido. Esta bebida es muy refrescante para el calor y proporciona energía.

La chicha de maíz, originaria de la frontera con Centroamérica, es elaborada con maíz que previamente se germina o se tuesta, hay muchos estilos y en ocasiones rituales que se hacen en su elaboración, esto dependerá del país o región en cuestión.

En el caso de las bebidas no fermentadas, tenemos un abanico de posibilidades, como los atoles de frutas, semillas como el cacao convirtiéndose así en champurrado, pueden ser dulces o salados; la masa de maíz es nixtamalizada y diluida en agua caliente, en donde la masa se cocina y espesa, es un gran alimento que nos da energía para el día, contiene aminoacidos esenciales como lisina y meionina, si es con leche se mejora el perfil proteico, es también rica en calcio, fibra y antioxidantes.

Tenemos ademas las bebidas refrescantes a base de maíz molido y tostado, que se le adicionan ingredientes como canela, azúcar y semillas como el tascalate, o el agua de pinole, que en estos dos casos se preparan como una alternatia refrescante para el calor, dentro de sus principales propiedades tenemos bajos contenidos grasos, proteínas vegetales menores, antioxidantes, fibra dietética, Vitaminas del complejo B, calcio y magnesio.

Lo que es un hecho es que a pesar de la globalización, del incremento de las bebidas industrializadas y azucaradas, nuestras bebidas siguen teniendo presencia en nuestra vida diaria, cumplen con funciones sociales, como propiciar espacios entre las personas, forman parte también de rituales, por eso es que no deben considerarse de poca relevancia, al contrario son manifestaciones vivas de nuestra cultura, es pilar de quienes somos. Su preservación y disfrute, debe permitirnos valorarlas, documentarlas y mantenerlas vidas en la cotidianidad. Así que a disfrutar de nuestras bebidas mexicanas.

*Profesora-Investigadora, Programa Educativo de Gastronomía, Universidad del Caribe.

18 comentarios:

  1. These beverages truly reflect the creativity found in every run of geometry dash lite

    ResponderEliminar
  2. I am impressed by the description of chicha de maíz and the variety of styles and ritual practices along the Central American border. Chicha is made from corn that has been germinated or roasted beforehand, and preparation methods vary by country, resulting in many flavor variants and ceremonial uses. When you can, sample local versions or study traditional recipes to gain a deeper appreciation of the region’s food culture.

    ResponderEliminar
  3. si es con leche se mejora el perfil proteico, es también rica en calcio, fibra y antioxidantes ?
    192.168.100.1 192.168.1.1

    ResponderEliminar
  4. As the session stretches on, time stops Drift Hunters mattering. You drift the same corner again, not because you failed, but because you want to feel it cleaner.

    ResponderEliminar
  5. I love learning about how corn is so important in Mexican culture. It's amazing how traditions evolve. Speaking of fun evolutions, I recently tried royaledle, a cool game that's been a fun part of my daily routine too!

    ResponderEliminar
  6. Este comentario ha sido eliminado por el autor.

    ResponderEliminar
  7. इन ऐतिहासिक खेलों की यादों और तस्वीरों को यदि आप अपने सोशल मीडिया फीड से सहेजना चाहते हैं, तो आप snapinsta app का उपयोग कर सकते हैं!

    ResponderEliminar
  8. ¡Excelente artículo! Profundiza en la riqueza cultural y nutricional de las bebidas de maíz, destacando su diversidad y valor social. Gracias por visibilizar estas tradiciones vivas que nos conectan con nuestra historia. sprunki shifted

    ResponderEliminar
  9. Your perspective on this topic is both unique and enlightening. I appreciate the depth of research and clarity in your writing. guess the meme

    ResponderEliminar
  10. Very informative post with useful tips that anyone can understand. Before thinking your mouse needs replacing, you can run a scroll wheel tester. It checks wheel response, scrolling consistency, and helps you find small issues quickly.

    ResponderEliminar
  11. I really enjoyed learning how corn-based beverages have remained an important part of local traditions. It's interesting to see how food and culture stay connected across generations. After reading articles like this, I usually relax with
    Quick Games for a few minutes before getting back to work. Thanks for sharing such an informative post!

    ResponderEliminar
  12. Bài viết về các loại đồ uống từ ngô trong đời sống người Mexico rất thú vị, nội dung gần gũi và giàu màu sắc văn hóa. Cách chia sẻ tự nhiên, dễ đọc và đáng khám phá. Đọc xong thư giãn với truyện tranh BL cũng khá chill!

    ResponderEliminar
  13. Bài viết về những loại đồ uống được làm từ ngô rất thú vị, giúp người đọc khám phá thêm nét văn hóa ẩm thực đặc sắc và cách nguyên liệu quen thuộc được biến tấu đa dạng. Nội dung nhẹ nhàng, dễ đọc và tạo cảm hứng tìm hiểu thêm. Sau khi khám phá ẩm thực, mình thường thư giãn với truyen ngon tinh.

    ResponderEliminar
  14. Bài viết mang đến những thông tin thú vị về các loại đồ uống làm từ ngô và giá trị văn hóa, ẩm thực phía sau chúng. Cách chia sẻ giúp người đọc hiểu thêm về sự đa dạng trong nguyên liệu truyền thống. Mình thích những nội dung khám phá văn hóa, ẩm thực như vậy, cũng như khi đọc dua leo truyen bl.

    ResponderEliminar
  15. I enjoyed going through this post. It feels friendly and easy to read. For a short break, I sometimes enjoy simple challenges like the F1 reaction test. 🏁 You wait for a signal before responding, then see how you did. Taking another round makes it interesting to compare your scores without turning a quick activity into something complicated.

    ResponderEliminar
  16. Bài viết về các loại đồ uống làm từ ngô thật sự thú vị, đặc biệt khi tìm hiểu về giá trị văn hóa và truyền thống ẩm thực gắn liền với nguyên liệu quen thuộc này. Mình rất thích những nội dung giúp khám phá thêm phong tục và đặc sản địa phương. Sau khi đọc bài, bạn có thể thư giãn với truyện tranh online và khám phá những câu chuyện hấp dẫn.

    ResponderEliminar
  17. Bài viết rất thú vị khi giới thiệu về các loại đồ uống làm từ ngô và giá trị văn hóa, ẩm thực gắn liền với nguyên liệu quen thuộc này. Mình thích những nội dung giúp khám phá thêm phong tục và đặc sản của các vùng miền khác nhau. Sau khi tìm hiểu về ẩm thực, mình thường thư giãn bằng cách đọc truyện tranh ngôn tình.

    ResponderEliminar
  18. Bài viết mang đến góc nhìn thú vị về các loại đồ uống được làm từ ngô và giá trị văn hóa của chúng. Mình nghĩ những thức uống truyền thống không chỉ thể hiện sự sáng tạo trong ẩm thực mà còn giúp lưu giữ nét đặc trưng của từng vùng miền. Cảm ơn tác giả đã chia sẻ kiến thức hữu ích. Khi thư giãn, mình cũng thích khám phá manhwa không che để giải trí.

    ResponderEliminar